ملك ملك اوست ، امر امر اوست ، حكم حكم او ، اختيار اختيار او ، آن را كه خواهد خواند ، آن را كه خواهد راند . فمن شاء عذّبه ، و من شاء قرّبه ، من شاء هداه و من شاء اغواه . قوله : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَأْكُلُوا الرِّبَوا - ربا بر بندگان حرام كرد ، يعنى كه : چون يكى قرض دهيد ، دو وا مستانيد . و آن گه خود جلّ جلاله از تو قرض خواست ، و يكى به ده خواست ، لا بل كه به هفتصد خواست . اشارت مىكند كه اين مقتضى كرم است و خلق را اين كرم نرسد كه اين سزاء ربوبيّت است و صفت الهيّت . آن گه گفت : وَ اتَّقُوا اللَّهَ ، پس گفت : وَ اتَّقُوا النَّارَ - اوّل خطاب با عارفانست و محبّان ، و آخر خطاب با مذنبان و عاصيان . با عارفان ميگويد : در من نگريد و با هيبت و رهبت باشيد . و عاصيان را ميگويد : از آتش عقوبت ما بر انديشيد و از آن بترسيد . اين منزلت عوام مسلمانان است و آن رتبت خواصّ مؤمنان ، و شتّان ما بينهما . و رونده تا اين منزل عوام باز نگذارد ، به آن مقام خواص نرسد . نه بينى كه وَ اتَّقُوا اللَّهَ فرا پيش داشت و ثواب آن فلاح نهاد ، كه اعلى الدّرجات در فردوس اعلى آنست ؛ و آن گه بيان كرد و باز نمود كه راه اين مقصد منزل وَ اتَّقُوا النَّارَ است ، و ثمرهء وَ اتَّقُوا النَّارَ رحمت خداست ، چنان كه گفت : لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ يعنى از عقوبت من بترسيد ، تا رحمت من بشما رسد ، و آن گه برحمت من بتقوى رسيد ، و از تقوى بفلاح رسيد ، و هو الرّضوان الأكبر و الفوز الأعظم . 23 - النوبة الاولى ( 3 / 136 - 133 ) قوله تعالى : وَ سارِعُوا بر يكديگر بشتابيد ، إِلى مَغْفِرَةٍ بآمرزشى ، مِنْ رَبِّكُمْ از خداوند شما ، وَ جَنَّةٍ و بهشتى ، عَرْضُهَا السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ كه فراخى آن چند هفت آسمان و ( هفت ) زمين است . أُعِدَّتْ ساخته گشت ،